Organizacja godnego pochówku to również kwestia finansowa. Co jednak, gdy zmarły nie był ubezpieczony, a koszty pogrzebu przekraczają możliwości finansowe bliskich? Poznaj szczegółowe informacje na temat zasiłku pogrzebowego, jego wysokości i warunków przyznawania. Dowiesz się również, o roli Ośrodków Pomocy Społecznej w zapewnieniu godnego pochówku osobom nieubezpieczonym.
Komu przysługuje zasiłek pogrzebowy, gdy zmarły nie miał ubezpieczenia?
Zasiłek pogrzebowy to forma wsparcia finansowego dla osób, które poniosły koszty pochówku. W przypadku, gdy zmarły nie był ubezpieczony, sytuacja może wydawać się skomplikowana, jednak istnieją pewne wyjątki pozwalające na uzyskanie tego świadczenia.
Zasiłek pogrzebowy może przysługiwać, gdy:
- Zmarły był członkiem rodziny osoby ubezpieczonej
- Osoba zmarła pobierała zasiłek chorobowy lub świadczenie rehabilitacyjne po ustaniu ubezpieczenia
- Zmarły był bezdomny i został pochowany przez gminę
W pierwszym przypadku, jeśli jesteśmy ubezpieczeni i ponosimy koszty pogrzebu nieubezpieczonego członka rodziny, mamy prawo ubiegać się o zasiłek. Dotyczy to najbliższej rodziny, takiej jak małżonkowie, rodzice, dziadkowie, dzieci, wnuki czy rodzeństwo.
Druga sytuacja obejmuje osoby, które w momencie śmierci nie były już ubezpieczone, ale pobierały świadczenia po ustaniu ubezpieczenia. Jest to istotne, gdyż pokazuje, że system zabezpieczeń społecznych chroni również tych, którzy niedawno utracili pracę lub przeszli na emeryturę.
W przypadku osób bezdomnych, obowiązek organizacji pochówku spoczywa na gminie. Wówczas to gmina może ubiegać się o zwrot kosztów w formie zasiłku pogrzebowego.
Zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która faktycznie poniosła koszty pogrzebu, niezależnie od stopnia pokrewieństwa ze zmarłym. Oznacza to, że nawet osoba obca, która zdecydowała się pokryć koszty pochówku, ma prawo do tego świadczenia.
Jakie dokumenty są potrzebne, aby otrzymać zwrot kosztów pogrzebu?
Aby skutecznie ubiegać się o zasiłek pogrzebowy, niezbędne jest skompletowanie odpowiedniej dokumentacji. Lista wymaganych dokumentów może się różnić w zależności od indywidualnej sytuacji, ale podstawowy zestaw obejmuje:
- Wniosek o wypłatę zasiłku pogrzebowego (druk ZUS Z-12)
- Akt zgonu lub odpis skrócony aktu zgonu
- Oryginały rachunków poniesionych kosztów pogrzebu
- Dokumenty potwierdzające pokrewieństwo lub powinowactwo z osobą zmarłą
W przypadku, gdy zmarły nie był ubezpieczony, a wnioskodawca jest członkiem rodziny, dodatkowo należy dostarczyć:
- Zaświadczenie płatnika składek o podleganiu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu wnioskodawcy
- Dokumenty potwierdzające stopień pokrewieństwa (np. odpisy aktów urodzenia, małżeństwa)
Jeśli o zasiłek ubiega się pracodawca, dom pomocy społecznej lub gmina, konieczne będzie dostarczenie dokumentów potwierdzających pokrycie kosztów pogrzebu oraz wykazujących, że zmarły był pracownikiem lub podopiecznym danej instytucji.
- Wniosek należy złożyć w ciągu 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, po której przysługuje zasiłek
- W przypadku pogrzebu dziecka martwo urodzonego, bez względu na czas trwania ciąży, wymagane jest dostarczenie aktu urodzenia z adnotacją, że dziecko urodziło się martwe
Kompletna i prawidłowo wypełniona dokumentacja znacznie przyspiesza proces przyznawania zasiłku, dlatego warto dokładnie sprawdzić wszystkie wymagane załączniki przed złożeniem wniosku w ZUS lub KRUS.
Czy zasiłek pogrzebowy przysługuje, jeśli zmarły nigdy nie pracował?
Zasiłek pogrzebowy może przysługiwać nawet w przypadku, gdy zmarły nigdy nie pracował i nie był ubezpieczony. Istnieją pewne wyjątki od zasady braku ubezpieczenia, które umożliwiają otrzymanie tego świadczenia:
- Zmarły był członkiem rodziny osoby ubezpieczonej lub pobierającej emeryturę/rentę.
- Osoba zmarła pobierała zasiłek chorobowy lub świadczenie rehabilitacyjne po ustaniu ubezpieczenia.
- Zmarły miał status osoby bezdomnej i został pochowany przez gminę.
W takich sytuacjach zasiłek pogrzebowy może być przyznany osobie, która poniosła koszty pogrzebu, pod warunkiem, że sama jest ubezpieczona lub pobiera emeryturę bądź rentę.
Ile wynosi zasiłek pogrzebowy? Aktualne kwoty i zmiany w przepisach
W 2025 roku zasiłek pogrzebowy nadal wynosi 4000 zł. Ta kwota pozostaje niezmienna od 1 marca 2011 roku. Jednakże, planowane są istotne zmiany w wysokości tego świadczenia:
- Od 1 stycznia 2026 roku zasiłek pogrzebowy ma wzrosnąć do 7000 zł.
- Wprowadzony zostanie mechanizm weryfikacji kwoty zasiłku, który zastąpi pierwotnie planowaną coroczną waloryzację.
- Pierwsza weryfikacja wysokości zasiłku ma nastąpić w 2027 roku.
W przypadku osób niespokrewnionych ze zmarłym, zasiłek wypłacany jest do wysokości faktycznie poniesionych kosztów pogrzebu, ale nie więcej niż obowiązująca kwota maksymalna.
Czy Ośrodek Pomocy Społecznej może zorganizować pogrzeb za darmo?
Tak, Ośrodek Pomocy Społecznej (OPS) może zorganizować bezpłatny pogrzeb w określonych sytuacjach:
- Dla osób samotnych – bez rodziny lub gdy rodzina odmawia organizacji pochówku.
- Dla osób bezdomnych – zgodnie z ustawą o pomocy społecznej.
- Dla osób o nieustalonej tożsamości – gdy nie ma możliwości identyfikacji zmarłego.
- Dla rodzin w trudnej sytuacji materialnej – gdy nie przysługuje im zasiłek pogrzebowy z ZUS.
Proces organizacji takiego pogrzebu wygląda następująco:
- OPS przejmuje obowiązek organizacji pochówku na wniosek rodziny lub z urzędu.
- Pogrzeb odbywa się na cmentarzu komunalnym w wyznaczonym miejscu.
- Ceremonia jest organizowana zgodnie z wyznaniem zmarłego, jeśli jest znane.
- OPS pokrywa koszty z budżetu gminy, a następnie może wystąpić do ZUS o zwrot poniesionych wydatków.
Rodziny w trudnej sytuacji finansowej muszą złożyć wniosek do OPS i udokumentować swoją sytuację materialną. Organizacja pogrzebu przez OPS zapewnia godny pochówek osobom, które w innym przypadku mogłyby go nie otrzymać, realizując tym samym ważne zadanie z zakresu pomocy społecznej.