Zasiłek pogrzebowy to jednorazowe świadczenie wypłacane przez ZUS, mające na celu wsparcie finansowe osób organizujących pogrzeb. W 2024 roku jego wysokość ma wzrosnąć z 4000 zł do 7000 zł, co jest odpowiedzią na rosnące koszty pochówków. O zasiłek może ubiegać się każdy, kto poniósł koszty pogrzebu, niezależnie od pokrewieństwa ze zmarłym. Świadczenie przysługuje po śmierci osoby ubezpieczonej w ZUS lub pobierającej świadczenia z tego zakładu.
Czym jest zasiłek pogrzebowy i ile wynosi?
Zasiłek pogrzebowy to jednorazowe świadczenie wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), mające na celu wsparcie finansowe osób, które poniosły koszty związane z organizacją pogrzebu. Jest to forma pomocy państwa w trudnym okresie żałoby, kiedy to rodzina zmarłego musi zmierzyć się nie tylko z emocjonalnym ciężarem straty, ale także z finansowym obciążeniem związanym z organizacją ceremonii pogrzebowej.
Wysokość zasiłku pogrzebowego w 2024 roku wynosi 4000 zł, jednak trwają prace nad nowelizacją ustawy, która ma podnieść tę kwotę do 7000 zł. Zmiana ta jest odpowiedzią na rosnące koszty pogrzebów, które obecnie oscylują w granicach 8-10 tysięcy złotych. Podwyżka ma na celu lepsze dostosowanie wysokości świadczenia do rzeczywistych wydatków ponoszonych przez rodziny w związku z pochówkiem bliskiej osoby.
Warto zaznaczyć, że zasiłek pogrzebowy jest świadczeniem niezależnym od sytuacji materialnej wnioskodawcy. Oznacza to, że każdy uprawniony może się o niego ubiegać, bez względu na swoje dochody czy status majątkowy.
Kto może ubiegać się o zasiłek pogrzebowy?
O zasiłek pogrzebowy może ubiegać się szeroki krąg osób i instytucji. Nie jest on zarezerwowany wyłącznie dla najbliższej rodziny zmarłego. Prawo do tego świadczenia przysługuje każdemu, kto poniósł koszty związane z organizacją pogrzebu, niezależnie od stopnia pokrewieństwa czy relacji ze zmarłym.
Do grona uprawnionych do ubiegania się o zasiłek pogrzebowy należą:
- Członkowie rodziny zmarłego (małżonek, dzieci, rodzice, dziadkowie, wnuki, rodzeństwo)
- Osoby obce, które pokryły koszty pogrzebu
- Pracodawcy
- Domy pomocy społecznej
- Gminy i powiaty
- Osoby prawne kościołów lub związków wyznaniowych
Warto podkreślić, że jeśli koszty pogrzebu zostały pokryte przez kilka osób lub instytucji, zasiłek zostanie podzielony proporcjonalnie do poniesionych wydatków. Każda z tych osób lub instytucji może złożyć wniosek o wypłatę części zasiłku odpowiadającej poniesionym przez nią kosztom.
Jakie warunki trzeba spełnić, aby otrzymać zasiłek?
Aby otrzymać zasiłek pogrzebowy, należy spełnić określone warunki. Przede wszystkim, świadczenie przysługuje w przypadku śmierci osoby, która była ubezpieczona w ZUS lub pobierała świadczenia z tego zakładu. Dotyczy to osób, które:
- Były objęte ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym
- Pobierały emeryturę lub rentę
- Pobierały zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne
- Pobierały rentę socjalną
- Zmarły w wyniku wypadku przy pracy lub choroby zawodowej
Zasiłek pogrzebowy przysługuje również po śmierci członka rodziny osoby ubezpieczonej lub pobierającej jedno z wyżej wymienionych świadczeń. Za członków rodziny w tym kontekście uznaje się:
- Małżonka (nie dotyczy osób w separacji orzeczonej wyrokiem sądu)
- Rodziców, ojczyma, macochę oraz osoby przysposabiające
- Dzieci własne, dzieci drugiego małżonka, dzieci przysposobione i dzieci umieszczone w rodzinie zastępczej
- Inne dzieci przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności
- Rodzeństwo
- Dziadków
- Wnuki
- Osoby, nad którymi została ustanowiona opieka prawna
Ważne jest, aby pamiętać, że prawo do zasiłku pogrzebowego wygasa, jeśli wniosek nie zostanie złożony w ciągu 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, po której zasiłek przysługuje. W wyjątkowych sytuacjach, gdy zgłoszenie wniosku w tym terminie było niemożliwe (np. z powodu późniejszego odnalezienia zwłok), termin ten liczony jest od dnia pogrzebu.
Jak złożyć wniosek o zasiłek pogrzebowy?
Proces ubiegania się o zasiłek pogrzebowy wymaga złożenia odpowiedniego wniosku wraz z niezbędnymi dokumentami. Oto krok po kroku, jak to zrobić:
- Przygotuj dokumenty: Zbierz wszystkie wymagane dokumenty, w tym:
- Wniosek o wypłatę zasiłku pogrzebowego (formularz Z-12)
- Skrócony odpis aktu zgonu
- Oryginały rachunków poniesionych kosztów pogrzebu
- Dokumenty potwierdzające pokrewieństwo lub powinowactwo z osobą zmarłą (jeśli dotyczy)
- Zaświadczenie płatnika składek o podleganiu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu
- Wypełnij wniosek: Formularz Z-12 jest dostępny w placówkach ZUS oraz na stronie internetowej instytucji. Wypełnij go starannie, podając wszystkie wymagane informacje.
- Złóż dokumenty: Komplet dokumentów możesz złożyć:
- Osobiście w dowolnej placówce ZUS
- Za pośrednictwem poczty
- Elektronicznie przez Platformę Usług Elektronicznych (PUE) ZUS
- Oczekuj na decyzję: ZUS rozpatrzy wniosek i wyda decyzję o przyznaniu zasiłku lub jego odmowie. Wypłata zasiłku następuje w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.
Pamiętaj, że jeśli składasz wniosek elektronicznie, musisz posiadać profil na PUE ZUS oraz kwalifikowany podpis elektroniczny lub profil zaufany ePUAP.
Jakie koszty pokrywa zasiłek pogrzebowy?
Zasiłek pogrzebowy ma na celu pokrycie kosztów związanych z organizacją pogrzebu. Chociaż przepisy nie określają szczegółowo, jakie wydatki mogą być refundowane w ramach tego świadczenia, ZUS uznaje szeroki zakres kosztów związanych z pochówkiem.
Do kosztów, które mogą być pokryte z zasiłku pogrzebowego, zaliczają się m.in.:
- Zakup trumny lub urny
- Przygotowanie ciała do pochówku
- Transport zwłok
- Zakup miejsca na cmentarzu
- Opłaty za ceremonię pogrzebową
- Zakup nagrobka
- Koszty stypy
Warto pamiętać, że zasiłek pogrzebowy jest wypłacany w stałej kwocie, niezależnie od faktycznie poniesionych kosztów. Oznacza to, że nawet jeśli wydatki związane z pogrzebem przekroczą kwotę zasiłku, ZUS nie wypłaci wyższej sumy. Z drugiej strony, jeśli koszty pogrzebu były niższe niż kwota zasiłku, wnioskodawca otrzyma pełną przysługującą kwotę.
W przypadku śmierci za granicą, zasiłek pogrzebowy może pokryć również koszty transportu zwłok do Polski. Jest to szczególnie istotne dla rodzin, których bliscy zmarli podczas pobytu w innym kraju.
Czy można otrzymać dodatkowe wsparcie?
Oprócz standardowego zasiłku pogrzebowego, w niektórych sytuacjach możliwe jest uzyskanie dodatkowego wsparcia finansowego. Trwają prace nad wprowadzeniem tzw. zasiłku celowego w wysokości do 2000 zł, który miałby być przyznawany w szczególnych przypadkach.
Zasiłek celowy ma być przeznaczony dla osób, które poniosły dodatkowe, trudne do przewidzenia koszty związane z organizacją pogrzebu. Może to dotyczyć sytuacji, gdy:
- Standardowy zasiłek pogrzebowy nie pokrywa wszystkich kosztów pochówku
- Wystąpiły nadzwyczajne wydatki, np. związane z transportem zwłok z odległego miejsca
Ponadto, warto pamiętać o innych formach wsparcia, które mogą być dostępne w trudnej sytuacji finansowej:
- Pomoc społeczna: Ośrodki pomocy społecznej mogą udzielić wsparcia osobom w trudnej sytuacji materialnej.
- Organizacje charytatywne: Niektóre fundacje i stowarzyszenia oferują pomoc w organizacji pogrzebu dla osób w szczególnie trudnej sytuacji.
- Gminy: Niektóre samorządy lokalne mają własne programy wsparcia dla mieszkańców w sytuacji śmierci bliskiej osoby.
Warto skontaktować się z lokalnymi instytucjami pomocy społecznej, aby dowiedzieć się o dostępnych formach wsparcia w konkretnej sytuacji.
Co zrobić, gdy zasiłek zostanie przyznany?
Po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku o zasiłek pogrzebowy, ZUS wypłaci świadczenie w ciągu 30 dni od wyjaśnienia wszystkich okoliczności niezbędnych do wydania decyzji. Wypłata zasiłku może nastąpić w formie przelewu na wskazane konto bankowe lub przekazem pocztowym na adres podany we wniosku.
Jeśli decyzja ZUS jest niezgodna z oczekiwaniami wnioskodawcy, przysługuje mu prawo do odwołania. Odwołanie należy złożyć za pośrednictwem jednostki ZUS, która wydała decyzję, do sądu okręgowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Termin na złożenie odwołania wynosi miesiąc od dnia doręczenia decyzji.
Warto pamiętać, że otrzymany zasiłek pogrzebowy nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Jest to świadczenie wolne od podatku, co oznacza, że cała otrzymana kwota może być przeznaczona na pokrycie kosztów związanych z pogrzebem.
Po otrzymaniu zasiłku warto zachować wszystkie dokumenty związane z wnioskiem i decyzją ZUS. Mogą one być przydatne w przyszłości, np. w przypadku konieczności wyjaśnienia jakichkolwiek wątpliwości lub przy rozliczeniach podatkowych.